Türkiye Enerji Arz Güvenliğini Tedarik Çeşitliliğiyle Sağlıyor

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, Türkiye’nin doğal gaz ithalatı 2024’ün ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak gerçekleşti. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı 3,32 milyon ton olarak kayıtlara geçti.

Ocak ayında doğal gaz ithalatında ABD, yaklaşık yüzde 35,7’lik payla ilk sırada yer aldı. Rusya’nın payı yüzde 35, Azerbaycan’ın payı ise yüzde 13,4 olarak belirlendi. Şubat ayında ABD, yüzde 27,2 payla liderliğini sürdürürken, mart ayında Rusya ilk sıraya yükseldi.

Petrol ve petrol ürünleri ithalatında ise Rusya ana tedarikçi konumunu korudu. Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da önemli paylara sahip oldu. Ocak ayında Rusya toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7’sini karşılarken, Irak yüzde 14, Suudi Arabistan ise yüzde 9’un üzerinde pay aldı. Şubat ayında Irak ve Kazakistan’ın payı artarken, mart ayında Rusya yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.

Hürmüz Boğazı ve Ceyhan Terminalinin Rolü

Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların arz güvenliği endişelerini artırdığı bir dönemde Türkiye, çeşitlendirilmiş tedarik yapısıyla doğal gaz ve ham petrol arzında önemli bir sorun yaşamadı. Bu durum, Türkiye’yi bölgesel enerji akışlarında alternatif bir güzergah konumuna getirdi.

Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali, bu süreçte öne çıkan stratejik bir merkez haline geldi. Türkiye, petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal ederken, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırılmasında kritik bir rol üstleniyor.

Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınarak tankerlerle küresel pazarlara sevk ediliyor. Bu hat, sadece Azerbaycan için değil, Kazakistan gibi üreticiler için de Rusya’ya bağımlılığı azaltan bir alternatif koridor işlevi görüyor. BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteli Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk iki ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı.

Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da bu akışta önemli bir rol oynuyor. Kerkük’ten Ceyhan’a uzanan ve mart ayında yeniden devreye alınan hattın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Bu akış, kuzeyden gelen petrolün Akdeniz’e ulaşmasında Türkiye’nin stratejik rolünü güçlendiriyor.

Avrupa’nın Doğal Gaz Arzına Türkiye’den Destek

Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştiriyor. Rusya’dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan gaz sağlanırken, TürkAkım toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteli iki paralel hattan oluşuyor. Bu hatlardan biri Türkiye’nin iç tüketimine hizmet ederken, diğeri Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sevkiyatı için kullanılıyor.

Azerbaycan’dan gelen doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor. Türkiye’ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) aracılığıyla batıya iletiliyor ve Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) üzerinden Avrupa’ya sevk ediliyor.

TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Kapasitenin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken, 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa’ya yönlendiriliyor. TAP ise yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışıyor ve teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor. Bu hat sayesinde Azerbaycan gazı Avrupa pazarlarına ulaşıyor.

Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı da Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin bir parçası olarak devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteli hatla Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedefleniyor. İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Bu hat üzerinden yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.

• #Enerji İthalatı
• #EPDK